Groeien in zelfbewustzijn + 5 tips
arrow_drop_up arrow_drop_down
24 juni 2019 

Groeien in zelfbewustzijn + 5 tips

Ik was 19 jaar oud. Zelfbewust en omgevingsbewust als ik me voelde, stapte ik in de auto met twee vreemde Italianen en reed naar een afgelegen boerderij om daar een drankje te doen. Slim? Nee dus… Eén drankje leidde tot twee drankjes en het liep  uit de hand. Op de terugweg reden we met 100 kilometer per uur door de bergen en het scheelde niet veel of er was een ongeluk gebeurd.

Niet echt een actie die getuigt van een goed ontwikkeld bewustzijn, hè? Was het stoer om mee te gaan, wilde ik bij iets of iemand horen? Wie zal het zeggen. Toch voelde ik me op mijn negentiende de koningin van zelfbewustzijn. Ik begreep het leven, mezelf en kon vandaag nog directeur worden van KLM als ik wilde. Ja, dat waren letterlijk mijn woorden.

Nu, twintig jaar later, geef ik toe dat ik toen nog heel wat te leren had. Ik ben nu zelfbewuster en het hele fenomeen intrigeert mij. Ik ben ervan overtuigd dat door je bewust te zijn van wie je bent, wat je denkt, en hoe jij je voelt je je leven naar een hoger niveau kunt tillen. Het stelt je namelijk in staat jezelf volledig te ‘managen’ en interacties met je omgeving naar jouw hand te zetten.

Het meest belangrijk van zelfbewustzijn is dat het de juiste voorwaarden schept voor een passende levensstijl en professionele carrière. Ben jij benieuwd hoe zelfbewust jij bent? Test hier jouw emotionele intelligentie.

“Self awareness: the ability to take an honest look at your life without attachment to it being right or wrong.” – Debbie Ford 

Wat ontdek je in dit artikel: 

 Wat is zelfbewustzijn?


Wereldberoemd psycholoog, en auteur van het boek Emotional Intelligence, Daniel Goleman heeft zelfbewustzijn beschreven als “het kennen van jouw eigen interne gedachten, gevoelens, voorkeuren, intuïtie en emoties“. Psycholoog Shelley Duval beschrijft het op deze manier: “when we focus our attention on ourselves, we evaluate and compare our current behavior to our internal standards and values. We become self-conscious as objective evaluators of ourselves.”

Bewustzijn gaat grotendeels over het schenken van aandacht. En zelfbewustzijn gaat dus over aandacht schenken aan jezelf. Het gaat over hoe jij het leven ervaart, welke prikkels jij opvangt en wat jij daarmee doet. Waar gaat jouw aandacht nu bijvoorbeeld naar uit? Het beeldscherm en de woorden die je daarop leest? Een appje dat binnenkomt op je telefoon? Een willekeurige gedachte over je partner? Op elk moment van de dag nemen wij dingen waar. Ieder mens is uniek in de manier waarop hij of zij de wereld waarneemt en interpreteert.

Ga maar eens na als je een dag met vrienden, familie of collega’s bent weggeweest. Thuis vertelt iedereen een net ander verhaal over diezelfde dag. De grote lijn is misschien hetzelfde, maar de details verschillen altijd. Dit komt doordat ieder individu de realiteit anders waarneemt.

Zelfbewustzijn is eerlijk zijn tegen jezelf

Zelfbewustzijn is de focus leggen op de realiteit van jouw gedrag en gevoelens. Het is niet het verhaal dat jij jezelf en anderen vertelt over jezelf.  Als jij bijvoorbeeld een keer boos bent, geef dan eerlijk antwoord op de volgende vragen. En neem daarbij geen genoegen met alleen het oppervlakkige verhaal. Ook vanuit het onderbewuste spelen processen mee.

Denk eens aan de laatste keer dat je boos was en beantwoord dan deze vragen:

  • Wat maakte jou precies boos? Woorden? Acties? Een gezichtsuitdrukking?
  • Welke acties ondernam je direct nadat de boosheid opkwam?
  • Hoe gedroeg je je voordat je boos werd?
  • Herken je deze boosheid van andere incidenten?
  • Waar voelde je de boosheid in je lichaam?
  • Wat had je anders of beter kunnen doen?
  • Was je ondanks de boosheid in staat om de situatie onder controle te houden?
  • Had je de hele situatie op een of andere manier kunnen voorkomen?

Nu is het belangrijk om je te realiseren dat de bovenstaande vragen alleen gaan over jou en situaties die jij kunt controleren. Een positief punt is dat je altijd van iedere situatie kan leren. Je brein kan evolueren en kan informatie opslaan om als lessen voor de toekomst te gebruiken. Dus je leert vanzelf om gedachten, voorkeuren, intuïtie en emoties indien nodig aan te passen.

Zelfbewustzijn is geen momentopname

 Zelfbewustzijn is in een constante staat van ontwikkeling. Dit gebeurt soms als vanzelf. Daarnaast kun je gebruik maken van bepaalde methodes om te reflecteren. In het volgende hoofdstuk lees je twee voorbeeldverhalen en leer je hoe je zelf kunt analyseren.

“When I discover who I am, I’ll be free.” – Ralph Ellison

Zelfbewustzijn in de praktijk: enkele voorbeelden


Laten we zelfbewustzijn eens verder onder de loep nemen. Hier volgen twee praktijkvoorbeelden van mensen in verschillende situaties.

Joost de ingenieur

Joost is een ingenieur die werkt voor een organisatie die grote renovatieprojecten verzorgt voor onder andere bekende hotelketens. Dit jaar is hij verantwoordelijk voor alle tekeningen voor een te verbouwen hotel. Hij is onder andere verantwoordelijk voor de veiligheid van dit project.

Na een vergadering waarin werd afgesproken dat de benodigde materialen nog niet besteld mogen worden omdat de precieze hoeveelheden nog niet vastgesteld waren, loopt Joost nog even langs bij de projectleider. En warempel, hij hoort van haar dat er toch al materialen zijn besteld zonder zijn goedkeuring. Joost voelt dat hij boos begint te worden, want hij is verantwoordelijk en hij wil het niet op zijn geweten hebben dat er straks ongelukken gebeuren door het gebruik van verkeerd of te weinig materiaal.

Hij klopt aan bij zijn manager, de eindverantwoordelijke. Ook tijdens dat gesprek voelt het ook alsof hij niet gehoord wordt en zijn manager zegt met een grijns dat het allemaal wel goed komt. En op de een of andere manier komen hierdoor bij Joost alle frustraties naar boven. Hij regelt direct een nieuwe vergadering met de betrokken partijen en vertelt ze hoe boos hij is over deze gang van zaken.

Gelukkig is Joost redelijk zelfbewust en weet hij dat hij zich soms tè verantwoordelijk voelt voor het reilen en zeilen van het project. Zijn persoonlijke lat mag gerust een beetje lager liggen. Dit heeft hij ook in de vergadering aangegeven. Toch bleef er iets bij Joost sluimeren, wat in de vorm van boosheid naar buiten kwam toen zijn manager zei dat het allemaal wel goed kwam.

Tijdens een coachingsessie van ByLizet legde hij dit onderwerp voor en wat bleek? De grijns en het zinnetje van zijn leidinggevende ‘het komt allemaal wel goed’ deed Joost denken aan zijn vader. Als hij thuiskwam in een dronken bui en de boel kort en klein wilde slaan zei hij ook dat het allemaal wel goed kwam. De boosheid had dus eigenlijk niet alleen met Joost zijn werk te maken, maar ook met een niet goed verwerkt verleden. Gelukkig heeft hij dit dankzij verdere coaching kunnen oppakken.

Wilma op de rand van een burnout

Wilma loopt op haar tandvlees op haar werk. Met moeite krijgt ze al haar taken af, en als ze thuis is kan ze haar hoofd maar niet rustig krijgen. Ze zoekt afleiding in Netflix, Whatsapp en Facebook, maar ook deze dingen bieden onvoldoende rust. En ondertussen blijft ze maar doorgaan met werken…

…totdat ze op een dag een telefoontje krijgt dat haar vader is overleden. Plotseling is Wilma helemaal op. Een bevriende collega stuurt haar naar huis en regelt met de manager dat Wilma’s werkzaamheden voorlopig door iemand anders worden overgenomen. Eveneens maakt haar collega een afspraak bij de huisarts. Wilma is blij dat iemand anders het initiatief voor haar heeft genomen.

Echter, anderhalve week later komt ze tot een ander besef. Ze heeft volledig over haar heen laten lopen en haar grenzen niet kunnen bewaken. Ze wil helemaal niet stoppen met werken, dat geeft juist een mooie afleiding in deze zware tijd. En ineens voelt Wilma dat ze over haar heen laat lopen. Dit voelt niet goed. Misschien had haar collega wel goede beslissingen genomen, maar ze had zichzelf op de achtergrond geplaatst en niet vanuit haar eigen gevoel geredeneerd.

Ook Wilma is voor coaching naar ByLizet gekomen om meer inzicht te krijgen in haar eigen handelen, en hoe ze beter haar grenzen kan bewaken.

 “When you’re different, sometimes you don’t see the millions of people who accept you for what you are. All you notice is the person who doesn’t.” – Jodi Picoult

Vijf tips om jouw zelfbewustzijn te vergroten


Hoe kun jij nu precies zelfbewuster door het leven gaan? Een ding is in ieder geval helder: er is niet één manier op één bepaald moment. Het is een constant proces waar je bewust mee bezig bent en dat uiteindelijk resulteert in een grotere emotionele intelligentie. Hoe beter je jezelf kent, hoe makkelijker je door het leven kunt bewegen.

Een gebalanceerd bewustzijn brengt vrede en rust. Door eraan te blijven werken en er goed voor te zorgen, houd je je mentale gezondheid op peil en laat je veel positiviteit je leven binnen. Hier volgen vijf verschillende methodes om dit doel te halen.

Houd een dagboek/schrijfboek bij

Schrijf je gedachten en gevoelens in een dagboek. Het beste is natuurlijk om dit te doen meteen nadat je iets ingrijpends hebt meegemaakt. Het schrijven in een dagboek zorgt ervoor dat jouw gebeurtenissen, gedachten en emoties geuit worden op een gezonde manier en je makkelijk op jezelf kunt reflecteren. Het creëert nieuwe inzichten en geeft emoties letterlijk een plekje. Je helemaal zelf kiezen hoe je dit wilt aanpakken. Wil je traditionele dagboekstukjes neerpennen, wil je dichten, of je gedachten en emoties in een fictief verhaal gieten? Kies de vorm waarin jij je het beste en gemakkelijkste kunt uiten. Het is wel belangrijk dat je niet schrijft met veel afleiding om je heen. Dus zet je telefoon en televisie uit.

Luister actief

Luister actief naar wat anderen te vertellen hebben. Laat de woorden tijdens een gesprek dus niet het ene oor in en het andere oor weer uitgaan. Luisteren betekent dat je wat je hoort daadwerkelijk verstaat, absorbeert en teruggeeft. De enige manier om dit te doen is om wederom geen afleiding van apparaten om je heen te hebben en niet je eigen perspectief voorop te plaatsen, maar nieuwsgierig te zijn naar de ander.

  • Observeer andermans emoties, lichaamsbewegingen en taalgebruik.
  • Luister met de bedoeling om te begrijpen, niet om meteen een reactie te geven.
  • Toon empathie; probeer in gedachten de emoties van de ander te evalueren.

Dit is een zeer belangrijke stap. Als je goed naar anderen kunt luisteren, dan kun je diezelfde technieken makkelijk op jezelf toepassen. Dit maakt je nog sterker.

Creëer je eigen ruimte

Dit betekent niet jezelf opsluiten in je slaapkamer. Dit betekent dat je tijd en ruimte voor jezelf neemt, waar je ook bent. Niet iedereen heeft een aparte kamer in huis om zich in terug te trekken, maar je kunt wel altijd momentjes pakken waarop jij even rust komt. Schrijf, mediteer of staar gewoon lekker uit het raam zonder iets te hoeven doen. Je kunt ook een rustige buitenplek opzoeken waar je alle hectiek even helemaal kunt laten voor wat het is. Door deze tijd te nemen krijg je weer een heldere en frisse blik op het leven. Je hoeft zelfs niet eens te reflecteren, het alleen zijn is genoeg.

Vraag om feedback

Vraag mensen wiens mening je waardeert en respecteert om eerlijke feedback. Kijk uit dat je niet alleen maar individuen benadert die het vrijwel altijd wel met jou eens zijn, of zeggen wat je wilt horen. Weet aan wie je je vragen stelt en zorg voor een divers publiek. Het is belangrijk dat je mensen uitzoekt die eerlijk en oprecht zijn. Zo kom je er snel achter wat jouw goede en minder goede eigenschappen precies zijn.

Andermans eerlijkheid vergroot jouw zelfbewustzijn.

Beoefen mindfulness

Mindfulness is een extreem goede methode om je zelfbewustzijn te verbeteren. In de kern is mindfulness een manier van aandacht besteden aan het hier en nu, zonder te oordelen over je emotionele staat, die van anderen en je omgeving. Je bent puur aan het observeren. Hiermee wordt niet alleen het letterlijke kijken bedoelt, maar bijvoorbeeld ook het luisteren naar de geluiden om je heen. Je kunt dit doen wanneer je wilt: in de pauze op het werk, tijdens het wandelen, onder de douche, noem maar op.

Probeer een of meerdere van deze tips uit en zie of jouw zelfbewustheid er sterker van wordt.

“Find out who you are and do it on purpose.” – Dolly Parton

Conclusie over zelfbewustzijn


Hoe meer jij je bewust bent van je acties, gedachten, gedrag, intuïtie en emoties, hoe makkelijker je jezelf kunt sturen in het leven. Veel leidinggevenden en managers blijven hun ‘eigen ik’ daarom ook continu ontwikkelen.

Hoe zelfbewuster je bent, hoe meer controle je hebt over jezelf. En van daaruit kun je je omgeving op een positieve manier beïnvloeden. Want onthoud: je hebt alleen invloed op wat jij doet en hoe jij reageert. Andere mensen en externe situaties kun je niet controleren. Maar het is wel zo dat als jij positiviteit uitstraalt, dat jouw directe omgeving vaak vanzelf volgt. Een betere wereld begint dus echt bij jezelf.

Over de schrijver
De next level Body & Mind Coach! Ik help professionals de ‘next level’ te bereiken door nuchtere coaching gericht op body & mind. Hoofd uit, hart aan.
Reactie plaatsen

ByLizet gebruikt cookies